Onze sponsors
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow

SINTE GERTRUDIS VAN NIJVEL

(St.Geertrui, St. Gertrud, St. Geertruid, St. Gertrude,
St. Gertrudes, St. Gertruud, St Geertje)
Feestdag: 17 maart. (soms 12 februari)

gertrudeaLeven en legende:

De heilige Gertrudis werd in 628 geboren in Landen. Haar vader was hofmeier Pepijn van Landen en haar moeder Ida (Iduberga) van Nijvel. Haar zuster was de H. Begga. Ze stamt dus uit de hoogste Frankische adel en kreeg aldus een uitstekende opvoeding. Toen ze nauwelijks elf jaar geworden was werd ze om politieke redenen reeds door koning Dagobert uitgehuwelijkt aan zijn gunsteling de prins van Austrasië.

Ze weigerde echter dit aanbod door te verklaren dat volgens haar de eer en de goederen van de wereld niet konden wedijveren met de gaven van de hemel en zij daarom haar ziel voor eeuwig verbonden had aan Christus, haar hemelse bruidegom.

Pepijn aanvaardde ogenschijnlijk het antwoord van zijn dochter maar hij overtuigde de koning en de prins dat de uitspraak van Gertrudis moest gezocht worden in haar jeugdige overmoed en dat deze kinderlijke gril met de jaren wel zou overgaan. Hij bleef dan ook druk uitoefenen op zijn dochter om alsnog aan de wil van de koning te voldoen.
Toen ze veertien jaar was overleed haar vader. Het gevolg was dat vele edelen aasden op zijn ambt en bezittingen en zowel zijn weduwe als haar dochter moesten verschillende huwelijksaanzoeken afwijzen.

Op aanraden van de H. Amandus trok Ida zich terug op haar landgoed in Nijvel en hervormde haar prachtig woonverblijf in een klooster. Daar menig jonge edelman haar dochter bleef belagen en de vrees bestond om haar te schaken en zo met geweld tot een huwelijk te dwingen knipte Ida de haren van Gertrudis af om ze zo minder aantrekkelijk te maken. Gertrudis trok zich terug in het klooster van haar moeder. Het klooster stond bekend om zijn gastvrijheid.gertrudisa

Pelgrims en geloofsverkondigers werden er goed ontvangen. Haar moeder stuurde mensen naar Rome om daar boeken te laten kopiëren en liet geleerde monniken komen, vooral uit Ierland om haar dochter te onderrichten. Toen haar moeder stierf was Gertrudis pas 21 jaar en werd zij de nieuwe abdis van het klooster.
Ondanks haar jeugdige leeftijd leidde ze het klooster met veel wijsheid. Zij deelde aalmoezen uit en hielp weduwen en wezen in nood.

Op zeker ogenblik werden zeelui, die door het klooster waren aangezocht om goederen aan te voeren tijdens een tocht op zee overvallen door een groot monster. Het beest dreigde hun schip mee te sleuren. In hun wanhoop aanriepen de zeelui hun opdrachtgeefster, aanstonds dook het monster onder water en werd nooit meer gezien.

Toen Gertrudis op dertigjarige leeftijd voelde dat het bestuur van het klooster haar te zwaar begon te worden stelde ze haar nicht Wilfertrudis aan als de nieuwe abdis.
In 659 nauwelijks 31 jaar stierf ze en werd in haar klooster begraven, waar een geneeskrachtige bron ontsprong in haar crypte.

Patrones van:

onlangs gestorvenen, tuinlieden, groentekwekers, reizigers (vooral op zee), vrouwen die ongewild kinderloos blijven, ziekenhuizen

Aanroepen:

•vooral tegen mollen, ratten en muizenplagen.(de duivel zou in de gedaante van een muis geprobeerd hebben haar tot ongeduld of woede te verleiden, Gertrudis zou tijdens haar leven een muizenplaag bedwongen hebben, haar medezusters zouden met haar doodsbed door het klooster getrokken zijn om op die manier de vele muizen die er waren te verdrijven. De muizen staan symbool voor het onreine, als overbrengers van gevaarlijke ziekten en als zodanig als trawanten van de duivel, maar toch ook met het feit dat haar feestdag samenvalt met het begin van de lente en het werk op de akkers waardoor de veldmuizen weer te voorschijn komen.)
•tegen koorts, haarworm (een ziekte waardoor reeds bij kleine kinderen het haar uitvalt), oog en zenuwziekten, eczeem (St. Gertrudiszeer), krankzinnigheid.

Afbeelding en attributen:
  • zeer dikwijls als een abdis met een staf waartegen één of enkele muizen omhoog kruipen.
  • de knaagdieren bevinden zich soms gewoon aan haar voeten of zitten op een boek in haar hand.
  • met een beker in haar hand (bij het afscheid voor een lange reis dronk men “in amorem Sanctae Gertrudis” ook wel de sint Geertminne drink genoemd, een heildronk op een voorspoedige reis en behouden terugkeer)
  • met een witte lelie (als symbool van haar kuisheid)
  • met een kroon aan haar voeten of op een kussen of boek dat ze in de hand houdt (als symbool van haar adellijke afkomst)
  • met een kerkmodel in de hand, met een waterput, met een spinrok.
Anekdoten:gertrudiskleura

•zeer bekend is het verhaal van de kaartridder van Heppeneert (in het volgend clubblaadje zullen we dit vertellen)
Vroeger hechtte men rond Tongeren op de vooravond van het feest van St. Gertrudis een briefje aan de deuren van de graanschuren met daarop geschreven of gedrukt: “Het is heden Sint Gertrudisdag, dat hier noch rat, noch muis komen mag.”
•Op andere plaatsen werd aarde van het kerkhof genomen en na wijding op St. Gertrudisdag, meegenomen naar huis, waarna het rond de graanschuren werd gestrooid, soms werd zelfs een beetje aarde met het graan gemengd, om het zo te beschermen tegen ratten en muizen.
•Op vele plaatsen waar sinte Gertrudis vereerd werd waren er waterputten waaruit het water als geneeskrachtig werd beschouwd tegen eczeem (Het St. Gertruduszeer). Men nam het water in flessen mee naar huis en waste er de zieke plekken mee.

Weerspreuken:
  • Sint Geertrui, die mooie bruid, blaast de snijder de kaars uit. (snijder =kleermaker kan zijn dagtaak beëindigen zonder een kaars te moeten aansteken want in deze tijd van het jaar blijft het al licht tot rond 19 uur ).
  • Bij Sint Geertruid, blaast naaister en schroder de kaars uit.
  • Op St. Geertrui komt de warmte uit de grond.
  • Sinte Mathijs (24 febr) gooit nen gloeiende steen op ’t ijs (w.z.’t kan al beginnen te dooien) De muis van Sint Geertruid (17 maart) haalt hem er weer uit. (w.z. ’t kan nog steeds vriezen).
  • Sankt Gertrud steckt den Brand in die Erd.
  • Sankt Gertrud den Garten baut.
  • Sankt Geertraud mit den frommen Sinn, ist die erste Gärtnerin.
Bronnen:

•"Vroom Vlaanderen”, Jaak Venken, Assebroek 1999
•"Geneesheiligen in de lage landen “, Jo Claes, Alfons Claes, Kathy Vincke, Uitg. Davidsfonds Leuven 2005.
•"Sint Gertrudis”, Hans Geybels, uitg. Het streekboek, 1998

Tekst: Johan P.

Terug naar boven

Naar lijst der heiligen van de maand